त्वचेच्या वृद्धत्वाची तीन कारणे

त्वचा वृद्धत्वाकडे नेणारा सर्वात महत्त्वाचा घटक:

अतिनील किरणोत्सर्ग, फोटोएजिंग

त्वचेच्या वृद्धत्वापैकी ७०% वृद्धत्व हे फोटोएजिंगमुळे (प्रकाशामुळे होणारे वृद्धत्व) होते.

अतिनील किरणे आपल्या शरीरातील कोलेजनवर परिणाम करतात, जे त्वचेला तरुण ठेवते. जर कोलेजन कमी झाले, तर त्वचेची लवचिकता कमी होते, त्वचा सैल पडते, निस्तेज होते, त्वचेचा रंग एकसारखा राहत नाही, हायपरपिगमेंटेशन, पिगमेंटेशन आणि त्वचेच्या इतर समस्या निर्माण होतात.

सूर्याच्या विस्तृत वर्णपटाचे UVA आणि UVB मध्ये विभाजन होते. UVB किरणांची तरंगलांबी कमी असते आणि ते आपल्या त्वचेचा फक्त वरचा थर जाळू शकतात, त्वचेच्या आत खोलवर प्रवेश करू शकत नाहीत; याउलट, UVA किरणांची तरंगलांबी जास्त असते आणि ते काचेतून आरपार जाऊन त्वचेच्या आत खोलवर प्रवेश करू शकतात, ज्यामुळे अखेरीस कोलेजन कमकुवत होते आणि सुरकुत्या पडू लागतात.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, UVA किरणांमुळे वृद्धत्व येते, UVB किरणांमुळे त्वचा भाजते, आणि अतिनील प्रकाशामुळे पेशींमधील DNA चे नुकसान होऊ शकते, फायब्रोब्लास्टची क्रियाशीलता कमी होते, तसेच कोलेजन संश्लेषणात अडथळा येतो, ज्यामुळे पेशींमध्ये बदल, वृद्धत्व आणि पेशींचा मृत्यू (ॲपोप्टोसिस) होतो. म्हणून, ऊन असो वा ढगाळ वातावरण, अतिनील किरणे सर्वत्र असतात, त्यामुळे तुम्हाला सूर्यप्रकाशापासून संरक्षणाची योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.

त्वचेच्या वृद्धत्वातील दुसरा सर्वात महत्त्वाचा घटक

ऑक्सिडेटिव्ह फ्री रॅडिकल्स

फ्री रॅडिकल्ससाठी महत्त्वाचा शब्द 'ऑक्सिजन' आहे. आपण प्रत्येक वेळी श्वास घेताना सुमारे ९८ ते ९९ टक्के ऑक्सिजन आत घेतो; आपण खाल्लेले अन्न पचवण्यासाठी आणि आपल्या पेशींना चयापचय करण्यासाठी लहान रेणू मुक्त करण्यासाठी त्याचा उपयोग होतो, तसेच आपल्या स्नायूंना कार्य करण्यासाठी भरपूर ऊर्जा देखील मिळते.

पण कदाचित १% किंवा २% ऑक्सिजन एक वेगळा आणि धोकादायक मार्ग निवडतो. ऑक्सिजनच्या या अल्प प्रमाणाला अनेकदा 'फ्री रॅडिकल्स' म्हटले जाते, जे आपल्या पेशींवर हल्ला करतात. कालांतराने, हे नुकसान जमा होत जाते.

वार्धक्याची सर्वात लक्षणीय चिन्हे त्वचेवर दिसतात. आपल्या शरीरात एक संरक्षण यंत्रणा असते जी फ्री रॅडिकल्समुळे आपल्या पेशींना झालेले नुकसान दुरुस्त करते, परंतु जेव्हा शरीरातील पेशींच्या दुरुस्ती क्षमतेपेक्षा फ्री रॅडिकल्स अधिक वेगाने जमा होतात, तेव्हा त्वचा हळूहळू वृद्ध होते.

वरील चित्र हे आपल्या शरीराच्या त्वचेच्या खऱ्या उतींचे आहे, तुम्ही स्पष्टपणे पाहू शकता की वरचा बाह्यत्वचा (एपीडर्मिस) गडद आहे आणि खालचा अंतस्त्वचा (डर्मिस) किंचित उजळ आहे. अंतस्त्वचेमध्येच कोलेजन तयार होते आणि कोलेजन तयार करणाऱ्या पेशींना फायब्रोब्लास्ट म्हणतात, ज्या कोलेजन बनवणारी यंत्रेच आहेत.

चित्राच्या मध्यभागी असलेले फायब्रोब्लास्ट्स हे फायब्रोब्लास्ट्स आहेत आणि त्यांच्या सभोवतालचे जाळे म्हणजे कोलेजन आहे. कोलेजनची निर्मिती फायब्रोब्लास्ट्सद्वारे होते आणि तरुण त्वचा हे एक त्रिमितीय व घट्ट विणलेले कोलेजनचे जाळे असते, ज्यामध्ये फायब्रोब्लास्ट्स कोलेजनच्या तंतूंना जोरदारपणे खेचून तरुण त्वचेला भरदार आणि गुळगुळीत पोत देतात.

आणि जुन्या त्वचेतील फायब्रोब्लास्ट्स आणि कोलेजन यांच्यातील बंधाचे विघटन झाल्यामुळे, वृद्ध फायब्रोब्लास्ट्स अनेकदा कोलेजनला त्वचेत प्रवेश करण्यापासून रोखतात. कालांतराने, त्वचा देखील वृद्ध होऊ लागते, यालाच आपण त्वचेचे वृद्धत्व म्हणतो. त्वचेच्या या ऑक्सिडेशनवर आपण उपाय कसा शोधू शकतो?

सनस्क्रीनकडे अधिक लक्ष देण्याव्यतिरिक्त, आपण व्हिटॅमिन ए, व्हिटॅमिन ई, फेरुलिक ॲसिड, रेझव्हेराट्रॉल आणि इतर घटक असलेली त्वचेची काळजी घेणारी उत्पादने वापरू शकतो; तसेच सहसा टोमॅटोसारखी चमकदार रंगाची फळे आणि भाज्या अधिक प्रमाणात खाऊ शकतो, कारण टोमॅटोमध्ये लायकोपीन भरपूर प्रमाणात असते.

ते ऑक्सिजन चांगल्या प्रकारे शोषून घेऊ शकते आणि ऑक्सिडेटिव्ह ताण टाळू शकते, तुम्ही ब्रोकोलीचे अधिक सेवन देखील करू शकता, ब्रोकोलीमध्ये मस्टर्ड ऑइल ग्लायकोसाइड्स नावाचा एक घटक असतो, या घटकाचे सेवन केल्यानंतर, ते त्वचेमध्ये साठवले जातात, ज्यामुळे त्वचेच्या पेशी स्वतःचे संरक्षण करू शकतात, ही फळे आणि भाज्या वृद्धत्वाला प्रतिकार करण्याची पेशींची क्षमता वाढवू शकतात.

त्वचेच्या वृद्धत्वातील तिसरा सर्वात महत्त्वाचा घटक

त्वचेचे ग्लायकेशन

व्यावसायिक भाषेत, ग्लायकेशनला नॉन-एन्झायमॅटिक ग्लायकोसिलेशन अभिक्रिया किंवा मेलॅड अभिक्रिया म्हटले जाते. याचे तत्त्व असे आहे की, एन्झाइम्सच्या अनुपस्थितीत रिड्यूसिंग शुगर्स प्रथिनांना जोडले जातात; रिड्यूसिंग शुगर्स प्रथिनांसोबत अत्यंत परिवर्तनीय असतात, आणि रिड्यूसिंग शुगर्स व प्रथिने यांच्यात एक दीर्घ ऑक्सिडेशन, डिहायड्रोजनेशन आणि पुनर्रचना अभिक्रिया घडते, ज्यामुळे अंतिम टप्प्यातील ग्लायकोसिलेशन अंतिम-उत्पादने, किंवा थोडक्यात AGEs, तयार होतात.

एजीई (AGEs) हा अपरिवर्तनीय, पिवळसर-तपकिरी रंगाच्या, संबंधित जैविक टाकाऊ पदार्थांचा एक गट आहे, जे एन्झाइमद्वारे नष्ट होण्यास घाबरत नाहीत आणि मानवी वृद्धत्वाच्या मुख्य कारणांपैकी एक आहेत. जसजसे आपले वय वाढते, तसतसे शरीरात एजीई जमा होतात, ज्यामुळे रक्तवाहिन्यांच्या आतील भिंतींचा कडकपणा वाढतो, हाडांच्या चयापचयात असंतुलन होऊन ऑस्टिओपोरोसिस होतो आणि त्वचेच्या आतील थरातील कोलेजन व इलास्टिन तंतूंचा नाश होऊन त्वचेचे वृद्धत्व येते. ग्लायकेशनमुळे होणारे त्वचेचे वृद्धत्व एका वाक्यात सारांशित केले जाऊ शकते: साखर निरोगी प्रथिनांना नष्ट करते आणि तरुण प्रथिनांच्या संरचनांना जुन्या प्रथिनांच्या संरचनांमध्ये रूपांतरित करते, ज्यामुळे त्वचेच्या आतील थरातील कोलेजन आणि इलास्टिक तंतूंचे वृद्धत्व आणि लवचिकता कमी होते.