त्वचेच्या सूक्ष्म परिसंस्थेची शारीरिक कार्ये

शारीरिक कार्येत्वचेचे सूक्ष्मजैविकी

सामान्य जीवाणूसमूहामध्ये प्रबळ स्व-स्थिरता असते आणि ते बाह्य जीवाणूंचे वसाहतीकरण रोखू शकतात. सामान्य परिस्थितीत, सूक्ष्मजीव आणि सूक्ष्मजीव यांच्यात, तसेच सूक्ष्मजीव आणि यजमान यांच्यात एक गतिशील पर्यावरणीय संतुलन राखले जाते.
१. त्वचेच्या ऊतींच्या चयापचयात सहभागी होतात
तेल ग्रंथी लिपिड्स स्रवतात, ज्यांचे सूक्ष्मजीवांद्वारे चयापचय होऊन एक पायसीकृत लिपिड थर तयार होतो. या लिपिड थरांमध्ये मुक्त फॅटी ऍसिडस् असतात, ज्यांना आम्ल थर असेही म्हणतात. हे थर त्वचेवर दूषित झालेल्या अल्कधर्मी पदार्थांना निष्प्रभ करतात आणि बाह्य जीवाणू (आत येणारे जीवाणू), बुरशी व इतर रोगजनक सूक्ष्मजीवांच्या वाढीस प्रतिबंध करतात, त्यामुळे त्वचेवरील सामान्य जीवाणूंचे प्राथमिक कार्य एक महत्त्वाचा संरक्षक प्रभाव राखणे हे आहे.
२. पौष्टिक परिणाम
कालांतराने, त्वचेमध्ये स्वतःचे नूतनीकरण करण्याची क्षमता असते, आणि जे लोकांना उघड्या डोळ्यांनी दिसते तो कोंडा असतो. हा कोंडा म्हणजे त्वचेच्या बाह्यस्तरातील (एपिडर्मल) पेशींचे, सक्रिय आणि टवटवीत केराटिनोसाइट्सपासून निष्क्रिय, सपाट पेशींमध्ये होणारे हळूहळू रूपांतर, पेशी-अंगांचे (ऑर्गेनेल्स) नाहीसे होणे आणि हळूहळू होणारे केराटिनीकरण होय. या केराटिनीकृत आणि गळून पडलेल्या पेशींचे विघटन होऊन फॉस्फोलिपिड्स, अमिनो ॲसिड्स इत्यादी तयार होतात, ज्यांचा उपयोग जिवाणूंच्या वाढीसाठी आणि पेशींद्वारे शोषणासाठी केला जाऊ शकतो. विघटित झालेले हे मोठे रेणू (मॅक्रोमॉलिक्यूल्स) त्वचेद्वारे शोषले जाऊ शकत नाहीत, आणि त्वचेला पोषण देण्यासाठी लहान रेणवीय पदार्थांमध्ये रूपांतरित होण्याकरिता, त्वचेवरील सूक्ष्मजीवांच्या क्रियेद्वारे त्यांचे विघटन होणे आवश्यक असते.
३. प्रतिकारशक्ती
बाह्य रोगजनकांपासून संरक्षणाची पहिली फळी म्हणून, मानवी त्वचा विविध यंत्रणांद्वारे यजमान त्वचेचे सक्रियपणे किंवा निष्क्रियपणे संरक्षण करते. या स्व-संरक्षणाच्या महत्त्वाच्या यंत्रणांपैकी एक म्हणजे बाह्यत्वचेमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळणाऱ्या सूक्ष्मजीवविरोधी पेप्टाइड्सचा स्राव.
४. स्व-शुद्धीकरण
त्वचेवरील जीवाणूसमूहातील प्रोपिओनिबॅक्टेरियम (Propionibacterium) आणि सहजीवी स्टॅफिलोकोकस एपिडर्मिडिस (Staphylococcus epidermidis) हे सेबमचे विघटन करून मुक्त फॅटी ऍसिड तयार करतात, ज्यामुळे त्वचेचा पृष्ठभाग किंचित आम्लधर्मी अवस्थेत, म्हणजेच एका आम्लधर्मी इमल्सिफाइड लिपिड फिल्मच्या स्वरूपात असतो. ही फिल्म स्टॅफिलोकोकस ऑरियस (Staphylococcus aureus), स्ट्रेप्टोकोकस (Streptococcus) यांसारख्या अनेक बाह्य जीवाणूंच्या वसाहती, वाढ आणि पुनरुत्पादनास अडथळा आणू शकते.
५. अडथळ्याचा परिणाम
सामान्य सूक्ष्मजीवसमूह हा त्वचेला बाह्य रोगजनकांपासून संरक्षण देणाऱ्या घटकांपैकी एक आहे आणि त्वचेच्या संरक्षक कार्याचाही एक भाग आहे. त्वचेवर श्रेणीबद्ध आणि सुव्यवस्थितपणे वसाहत करणारे सूक्ष्मजीवसमूह हे बायोफिल्मच्या थरासारखे असतात, जे केवळ शरीराच्या उघड्या बाह्यत्वचेचे संरक्षण करण्यातच भूमिका बजावत नाहीत, तर वसाहत-प्रतिरोध निर्माण करण्यावरही थेट परिणाम करतात, जेणेकरून बाह्य रोगजनकांना शरीराच्या त्वचेच्या पृष्ठभागावर पाय रोवता येत नाहीत.