रचना आणि प्रभाव टाकणारे घटकत्वचेवरील सूक्ष्मजंतू
१. त्वचेवरील सूक्ष्मजंतूंची रचना
त्वचेवरील सूक्ष्मजीव हे त्वचेच्या परिसंस्थेचे महत्त्वाचे सदस्य आहेत आणि त्वचेच्या पृष्ठभागावरील जीवाणूंचे सामान्यतः निवासी जीवाणू आणि तात्पुरते जीवाणू असे वर्गीकरण केले जाते. निवासी जीवाणू हा निरोगी त्वचेवर वसाहत करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा एक गट आहे, ज्यामध्ये स्टॅफिलोकोकस, कॉरीनेबॅक्टेरियम, प्रोपिओनिबॅक्टेरियम, ॲसिनेटोबॅक्टर, मॅलेसेझिया, मायक्रोकोकस, एंटेरोबॅक्टर आणि क्लेबसिएला यांचा समावेश होतो. तात्पुरते जीवाणू म्हणजे बाह्य वातावरणाच्या संपर्कातून प्राप्त होणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा एक वर्ग, ज्यामध्ये स्टॅफिलोकोकस ऑरियस, स्ट्रेप्टोकोकस हेमोलिटिकस आणि एंटेरोकोकस इत्यादींचा समावेश होतो. हे त्वचेच्या संसर्गास कारणीभूत ठरणारे मुख्य रोगजनक जीवाणू आहेत. त्वचेच्या पृष्ठभागावर जीवाणू हे प्रमुख जीवाणू आहेत आणि त्वचेवर बुरशीदेखील आढळते. संघ (phylum) स्तरावर, त्वचेच्या पृष्ठभागावरील जीवाणू मुख्यत्वे ॲक्टिनोबॅक्टेरिया, फर्मिक्युट्स, प्रोटिओबॅक्टेरिया आणि बॅक्टेरॉइडेट्स या चार संघांनी बनलेले असतात. प्रजाती (genus) स्तरावर, त्वचेच्या पृष्ठभागावरील जीवाणू मुख्यत्वे कॉरीनेबॅक्टेरियम, स्टॅफिलोकोकस आणि प्रोपिओनिबॅक्टेरियम असतात. हे जीवाणू त्वचेचे आरोग्य राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
२. त्वचेच्या सूक्ष्म परिसंस्थेवर परिणाम करणारे घटक
(1) होस्ट घटक
वय, लिंग, ठिकाण यांसारख्या सर्व गोष्टींचा त्वचेवरील सूक्ष्मजंतूंवर परिणाम होतो.
(2) त्वचेचे उपांग
त्वचेचे अंतर्वलन आणि उपांगे, ज्यामध्ये घाम ग्रंथी (घाम आणि ॲपोक्राइन ग्रंथी), सेबेशियस ग्रंथी आणि केसांची मुळे यांचा समावेश होतो, त्यांची स्वतःची वैशिष्ट्यपूर्ण सूक्ष्मजीवसृष्टी असते.
(3) त्वचेच्या पृष्ठभागाची रचना.
त्वचेच्या पृष्ठभागावरील स्थलाकृतिक बदल हे त्वचेच्या शरीररचनेतील प्रादेशिक फरकांवर आधारित असतात. संवर्धन-आधारित पद्धतींद्वारे अभ्यास केला जातो की, वेगवेगळे स्थलाकृतिक प्रदेश वेगवेगळ्या सूक्ष्मजीवांना आधार देतात.
(4) शरीराचे अवयव
आण्विक जैविक पद्धती जिवाणूंच्या विविधतेची संकल्पना स्पष्ट करतात आणि यावर जोर देतात की त्वचेवरील सूक्ष्मजीवसमूह शरीराच्या भागावर अवलंबून असतो. जिवाणूंचे वसाहतीकरण त्वचेच्या शारीरिक भागावर अवलंबून असते आणि ते एका विशिष्ट ओलसर, कोरड्या, स्निग्ध सूक्ष्म-वातावरणाशी इत्यादींशी संबंधित असते.
(5) वेळेतील बदल
त्वचेवरील सूक्ष्मजीवांच्या कालिक आणि स्थानिक बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी आण्विक जैविक पद्धतींचा वापर करण्यात आला, आणि हे बदल नमुना घेण्याच्या वेळ आणि ठिकाणाशी संबंधित असल्याचे आढळून आले.
(6) pH बदल
१९२९ सालीच मार्चिओनिनी यांनी त्वचा आम्लधर्मी असते हे सिद्ध केले, आणि त्याद्वारे त्वचेला एक 'संरक्षक थर' असतो जो सूक्ष्मजीवांची वाढ रोखून शरीराला संसर्गापासून वाचवतो, ही संकल्पना प्रस्थापित केली, जिचा उपयोग आजतागायत त्वचारोगविषयक संशोधनात केला जात आहे.
(7) बाह्य घटक – सौंदर्यप्रसाधनांचा वापर
असे अनेक बाह्य घटक आहेत जे परिणाम करतातत्वचेचे सूक्ष्मजैविकीबाह्य वातावरणातील तापमान, आर्द्रता, हवेची गुणवत्ता, सौंदर्यप्रसाधने इत्यादी घटक. अनेक बाह्य घटकांपैकी, सौंदर्यप्रसाधने हा मानवी शरीराच्या काही भागांमधील त्वचेच्या सूक्ष्म-परिसंस्थेवर परिणाम करणारा एक महत्त्वाचा घटक आहे, कारण त्वचेचा सौंदर्यप्रसाधनांशी वारंवार संपर्क येतो.
पोस्ट करण्याची वेळ: २७ जून २०२२
